Selectie aan de poort
Uit Anderwijz
Inhoud |
Argumenten voor selectie aan de poort
Selectie is een geschikt instrument om er voor te zorgen dat niet zo maar iedereen op een opleiding kan instromen. Om diverse redenen is het legitiem of zelfs nuttig om dit middel toe te passen. Een uiteenzetting.
/ Argumenten Enerzijds / Oorspronkelijke tekst Olaf Verheij /
Capaciteit
Een opleiding kan nu eenmaal maar een beperkt aantal mensen bedienen. Er is maar een bepaald aantal lokalen, computers en docenten beschikbaar, dus er kunnen niet oneindig veel mensen gebruik van maken zonder dat de kwaliteit van het onderwijs er onder leidt. Wat is er dan logischer om gewoon een beperking op de instroom te zetten, zodat de omvang van de opleiding overzichtelijk blijft? Een voorbeeld hierbij is de studie Communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam. Deze studie werd in korte tijd erg populair, waardoor alle faciliteiten op geen stukken na nog konden voldoen aan de vraag. Er verschenen stukken in de pers met koppen als ‘met twaalf studenten een computer delen’. Dergelijke praktijken zijn meer dan onwenselijk.
Kosten
Hoger onderwijs kost een hoop geld. Slechts een klein deel hier van wordt door de student betaald in de vorm van collegegeld. Als een student een opleiding volgt maar die niet afrondt of er niets mee gaat doen, verliest de overheid dus een grote investering. Dit geld had veel beter besteed kunnen worden aan de opleiding van een student waar de samenleving wel iets voor terug ziet. Een vorm van selectie en verwijzing van ongeschikte studenten dient dus de efficiëntie van de samenleving.
Kwaliteit en niveau
Kwaliteit is een kernwoord in het hedendaagse onderwijs. Een van de criteria hierbij is dat het niveau van de afgestudeerden zo hoog mogelijk moet zijn. Om dit hoge niveau te halen is het wel zo prettig als de opleiding invloed kan hebben op het profiel van de instromende student. Ook is het voor de studenten wel zo fijn om te weten dat iedereen op college min of meer hetzelfde niveau heeft. Zo voorkom je dat de ene helft van de zaal zit te slapen omdat het niveau te laag is en de andere helft omdat ze het niet kunnen volgen.
Talent
Voor alle opleidingen is een zekere mate van talent nodig, of dat nou ligt op het kunstzinnig vlak of op het gebied van de hogere wiskunde. Zolang de student niet beschikt over dit talent is het uitgesloten dat hij of zij de opleiding met succes kan afronden, laat staan dat hij of zij in het latere werkveld succes heeft. Deze studenten voortijdig verwijderen van de opleiding is een gunst tegenover de maatschappij en de student. Die wordt immers een hoop tijd, geld en moeite bespaard.
VO is niet voldoende selecterend
In theorie kan iedereen die een opleiding in het voortgezet onderwijs heeft afgerond de bijbehorende opleiding in het hoger onderwijs (havo-hbo en vwo-wo) volgen. In de praktijk blijkt dit tegen te vallen, de aansluiting is niet goed. Om desondanks goed hoger onderwijs te kunnen leveren is selectie onvermijdelijk.
Argumenten tegen selectie aan de poort
Selectie is flauwekul van de eerste orde. Gewoon een goedkoop trucje uit de grote doos met bezuinigingsmaatregelen. Hieronder een overzicht van de belangrijkste argumenten tegen selectie.
/ Argumenten Anderzijds / Tekst Olaf Verheij /
Het principe
In de grondwet en in de verklaring van de rechten van de mens, die ook door Nederland ondertekend is, staat dat ieder mens recht heeft op onderwijs. Het vraagt weinig fantasie om dat uit te breiden naar onderwijs van de eigen keuze. Zeker in een vrij land als Nederland moet het onderwijs voor iedereen open staan, zodat hij of zij zich kan ontwikkelen in de richting van zijn of haar keuze. Het is de student die de beslissingen maakt, het gaat om zijn of haar toekomst.
Hoger onderwijs leidt op tot zelfstandig mens
Een van de doelen van het hoger onderwijs is het opleiden van jonge mensen als voorbereiding op het leven. Onlosmakelijk deel daarvan is het inschatten van de eigen mogelijkheden, het leren maken van keuzes en het bepalen van de eigen positie.
Aansluiting tussen voortgezet en hoger onderwijs is voldoende
Wie havo heeft afgerond heeft daarmee bewezen geschikt te zijn voor het hbo, wie vwo heeft gehaald moet de wo studies aankunnen. Dat is een van de basisbeginselen van ons onderwijssysteem. Als die aansluiting niet klopt dan zit een van beide partijen (de school of de instelling) ergens fout. De onderwijsinspectie moet erop toezien dat iedereen binnen de gestelde kaders blijft. Een hogere opleiding die niet aansluit op de vooropleiding zorgt er voor dat een individu tussen wal en schip valt. Het is de morele plicht van beide partijen (vo en ho) om er voor te zorgen dat dat niet gebeurt.
Praktische bezwaren
Er is nog altijd geen selectiesysteem dat garandeert dat de juiste mensen weg gehouden worden en de goede mensen wel binnen blijven. Onvermijdelijk, het selecteren blijft immers mensenwerk. Er zullen studenten als ongeschikt bestempeld worden, terwijl ze wel geschikt zijn. Ook andersom zal blijven voorkomen: studenten die de opleiding niet blijken af te maken zullen worden toegelaten. De toekomst is nu eenmaal niet te voorspellen. Selectiesystemen proberen dat wel te doen.
Selectie lost het probleem niet op
Ook hier geldt dat de toekomst onvoorspelbaar is. Er moet immers vastgesteld worden of een student in de (verre) toekomst succes gaat hebben. Gesteld dat dit zou kunnen, dan nog lost selectie niets op. Niet alleen het succes van de student moet bekeken worden, ook de ontwikkeling van de economie moet voorspeld worden. Een klassiek voorbeeld hierbij is de opleiding geneeskunde. Om halfduistere redenen wordt de instroom hier al sinds mensenheugenis beperkt gehouden. Nu zit Nederland echter met een niet te overzien tekort aan artsen. Terwijl het nog geen 15 jaar geleden is dat de opleiding medicijnen aan de Rijksuniversiteit Groningen en de faculteit Tandheelkunde aan de Universiteit Utrecht hun deuren moesten sluiten omdat een overschot aan afgestudeerden werd voorzien.
