Specialist of generalist
Uit Anderwijz
Inhoud |
Argumenten voor het opleiden van specialisten
Bij iedere wijziging van het programma van een opleiding komt de vraag weer naar voren: moet de studie breed of specialistisch worden opgezet? Als je niet voor het specialisme gaat snijd je jezelf in je vingers!
/ Argumenten Enerzijds / Oorsponkelijke tekst Olaf Verheij /
De student kiest zelf
In de eerste plaats kiest de student natuurlijk niet zomaar voor een opleiding. Hij wil natuurkunde studeren, sociologie of Nederlands of wat zijn keuze dan ook is. Dat de student deze keuze heeft gemaakt betekent dus ook dat hij er voor kiest om andere studies niet te volgen. Wie is de faculteit dan om hem die andere velden dan alsnog op te dringen? Is de student niet in staat om te bedenken wat hij wil studeren? In de tweede fase wordt de aankomende student al met genoeg vakken opgezadeld die hij eigenlijk niet wil.
Een specialistische opleiding maakt je bijzonder
Ook met het oog op de toekomst is het goed om als opleiding je grenzen te bepalen en te respecteren. Het is natuurlijk een mooie ambitie om de studenten alles te willen leren, maar je voelt op je klompen aan dat dat niet kan. Als je de opleiding maar blijft uitbreiden weet niemand meer waarin de alumni zich onderscheiden. Wat kunnen deze mensen, wat maakt ze bijzonder? Een IT’er moet gewoon computerproblemen kunnen oplossen, niet de ethiek achter automatisering kunnen uitleggen.
Veel banen zijn specialistisch
De eerste taak van een opleiding is natuurlijk om mensen op te leiden. Studenten worden voorbereid op hun toekomst. Een deel daarvan is dat ze worden klaargestoomd om een baan te vervullen. In onze kenniseconomie is die baan meestal vrij specialistisch, daarvoor moet je dus veel van een relatief klein veld weten. En als je deze kennis niet op je opleiding krijgt, waar dan wel? Het is natuurlijk de omgekeerde wereld als je van werkgevers verwacht dat ze hun nieuwe werkgevers eerst even alles leren wat ze moeten weten.
Onder gelijken zijn motiveert
Een van de leuke aspecten van studeren is dat je andere mensen met dezelfde interesse ontmoet. Binnen deze homogene groep kan je op niveau praten over het veld waar jij zo in geïnteresseerd bent, waar je familie en je vrienden geen bal van snappen. Uit de onderwijspsychologie is bekend dat een dergelijk ‘peer-effect’ geweldig motiverend kan werken. Het is aangetoond dat betere motivatie de voornaamste factor is waardoor studenten beter studeren.
De top is smal en specialistisch
Gelukkig is er vooruitgang en weten we als mensheid tegenwoordig bijna oneindig veel meer dan in de middeleeuwen. Dat betekent ook dat niemand meer alles kan weten. In veel vakgebieden kost het al langer dan een mensenleven om het hele vakgebied te beheersen. Als we in de wetenschap verder willen komen moet je wel verder specialiseren. Anders kun je nooit de top halen.
Argumenten voor het opleiden van generalisten
Wanneer je begint met studeren kom je er al snel achter dat je andere dingen leert dan je verwacht had. Dat is ook wel logisch, anders hoef je natuurlijk ook geen opleiding te volgen! Onverwachte uitkomsten vragen om een brede opleiding, die je in staat stelt het antwoord te zoeken waar jij denkt dat het is te vinden. Van alles weten maakt gelukkig!
/ Argumenten Anderzijds / Oorspronkelijke tekst Linda van der Weg /
De opleiding staat niet op zichzelf
Het vakgebied dat je hebt gekozen blijkt allerlei verbanden te hebben met de “buitenwereld” die je nooit had verwacht. Het is zeker in de beginfase van je studiecarrière van belang dat je bekend raakt met het brede spectrum aan kennis dat er bestaat. Grenzen verkennen en over de grenzen van je vakgebied heen kijken, leren je een gevoel te ontwikkelen voor de plek die je vakgebied inneemt.
Flexibel
Breed opgeleide personen zijn ook breder inzetbaar. Dat is niet alleen prachtig voor een werkgever, maar ook voor jezelf. Zou je nu al precies willen weten wat je de rest van je leven moet doen? Met een brede basisopleiding ben je flexibel, en flexibel is het sleutelwoord voor de toekomst. Je moet je snel kunnen aanpassen aan veranderingen, en dat veranderingen veel sneller gaan tegenwoordig zal niemand tegenspreken. Wanneer je goed kijkt naar de omschrijving van functieprofielen in vacatures zie je vaak staan ‘hbo/wo werk- en denkniveau’, en niet een specifieke opleiding.
De werkelijkheid is complex
Hoe raar is het eigenlijk om de wereld om ons heen in te delen in zoveel verschillende opleidingen? De werkelijkheid is toch ook niet zo keurig gecategoriseerd? Neem werkloosheid. Is dat een economisch probleem, of misschien een sociologisch probleem, of allebei? Waarschijnlijk zijn er nog veel meer invalshoeken voor zo’n vrij overzichtelijk probleem te vinden. Het is veel nuttiger om de basis ideeën te kennen van de verschillende invalshoeken en dan zelf een beslissing te maken in welke hoek je de oplossing wilt zoeken. Hiervoor moet je al wel een portie basiskennis op zak hebben, en daarvoor volg je een opleiding. Een opleiding moet je de ‘tools’ geven om het verder zelf uit te kunnen zoeken en hoe breder de opleiding des te meer keuze je hebt.
Efficiëntie
Het is misschien een beetje banaal, maar ook vanuit de instelling gezien is het slim om brede opleidingen te maken. In de eerste plaats is het goedkoper om één grote(re) opleiding te hebben dan vijf kleintjes. Daarnaast is de kans dat je voor een brede opleiding nog genoeg studenten kan vinden natuurlijk groter dan voor een smalle, specialistische opleiding. Daarmee is de kans op voortbestaan van de opleiding groter, wat uiteindelijk ook voor de studenten beter is.
