Voorlichting voorkomt rsi-therapie
Uit Anderwijz
/ Interview / Tekst Joeri Oudshoorn / Beeld Robbert Zijp /
De Hogeschool van Amsterdam en de Hogeschool Holland hebben samen een paar jaar geleden een nieuwe opleiding in Almere gestart. Daar, op het Instituut voor Information Engineering (IIE), zijn laptops verplicht en mede daardoor steeg het aantal klachten over rsi snel. RSI (Repetitive Strain Injuries) is een verzamelnaam van klachten als gevolg van een statische houding en herhaalde bewegingen, aan hand, pols, arm of schouder. De aandoening uit zich in chronische pijn, stijfheid, tintelingen of een koud of doof gevoel. Werken met beeldschermen, en zeker met laptops, vergroot de kansen op rsi.
Sytske Onze opdracht is om voorlichtingscolleges rsi te ontwikkelen voor eerstejaars studenten van de opleiding IIE, een nieuwe opleiding (sinds 1998) waar veel met laptops gewerkt wordt.
Tessa Er is uit eerder onderzoek gebleken dat 30% van de eerstejaars en 40% van de tweedejaars studenten op het IIE last heeft van rsi-klachten. Wij hebben op het IIE ook interviews gehouden met mensen die rsi hadden. Ze wisten vooraf weinig van rsi.
Meriam Maar ook tijdens onze opleiding Ergotherapie hebben we zo goed als niets over rsi gehad. Ik wilde er gewoon meer over weten omdat het een steeds belangrijker ziekte wordt.
Tessa In mijn stages kwam ik het wel tegen, en toen merkte ik hoe weinig ik er daadwerkelijk van wist. Ik schrok er een beetje van. ‘O, kan het zó erg zijn’, dat wist ik helemaal niet. Dat was ook een van de redenen waarom ik voor deze opdracht heb gekozen.
Janneke RSI is toch wel belangrijk, zeker in de toekomst ook voor ergotherapie. In het onderwijs is dat niet aan bod gekomen. Daarbij wilde ik meer over dit onderwerp weten, omdat ik enkele weken voor de opdracht zelf enige klachten in mijn arm had. Een extra motivatie voor deze opdracht dus.
Sytske De module hebben we geschreven voor de opleiding IIE in Almere. Het is eigenlijk een pilot. Die pilot moeten we dus zo schrijven dat de module hogeschoolbreed ingevoerd kan worden, voor de hele Hogeschool van Amsterdam.
Tessa We geven een hoorcollege en twee werkcolleges. We proberen een aantal stappen daarin te doorlopen. Eerst dat ze open staan voor informatie.
Janneke In het eerste college wilden we een ervaringsverhaal naar voren laten komen, een hoorcollege met een gastspreker van de rsi-patientenvereniging. Dat is wel shockerend. Als je de klachten negeert kan rsi heel erg worden. Maar de gastspreker geeft ook aan dat de prognose goed is als je er op tijd bij bent.
Meriam De gastspreker geeft ook voorbeelden. “Ik kan niet meer naar de kroeg, want mijn bierglas kan ik toch niet meer optillen, dat is te zwaar.” Dat soort dingen, en daar schrikken heel veel studenten toch wel van. Dan zie je dat ze denken: “Ho, kan het zó ver gaan.”
Janneke Als de studenten open staan voor informatie gaan we in de werkcolleges meer praktisch aan de slag. Bijvoorbeeld met oefeningen, dan heb je gewoon meer begeleiding nodig per student. De werkgroepen zijn maximaal 24 studenten, en dan staan we met z’n tweeën voor de klas.
Meriam In het eerste werkcollege krijgen ze uitgebreide informatie. Er zijn vijf manieren waarop je rsi kunt voorkomen. Dat heeft te maken met de vijf W’s: werktijd, werkdruk, werkwijze, werktaken en werkplek.
Tessa Een praktische oefening is bijvoorbeeld het inrichten van de werkplek thuis en op school. Janneke Veel studenten denken: “Het is hier op school toch niet goed geregeld met werkplekken.” Maar de werkplek is maar een van de vijf factoren. Er is nog genoeg te doen.
“DE WERKPLEK VORMT MAAR EENVIJFDE DEEL VAN DE AANPAK VAN RSI. VOOR DE STUDENTEN ZELF BLIJFT ER DUS GENOEG TE DOEN.”
Tessa Bijvoorbeeld hersteloefeningen die de doorbloeding stimuleren, en pauzesoftware die je zegt dat je nu pauze moet nemen.
Janneke Tijdens onze lessen mogen ze hun laptop ook niet gebruiken.
Tessa Zo geven we aan dat het een rustuur is. Je ziet tijdens andere lessen dat ze allemaal tijdens de lessen de laptop aan hebben staan, dat ze zitten te typen of spelletjes te spelen. Bij ons mag de laptop gewoon niet op tafel staan. Je hebt hem niet nodig, dus zet hem weg.
Janneke Wat vooral lastig is, is dat het een verplichte module is, voor iedereen, ook voor degene die niet geïnteresseerd is. Het is moeilijk de grens te bepalen. Wat vertel je wel, wat wordt saai, wat laat je weg.
Sytske En je kunt wel vertellen hoe belangrijk het is, maar hoe vertel je het ze zo dat ze zich bewust worden dat het hen kan overkomen. Hoe dringt het door? Daar zaten we in het begin erg mee. Janneke Dit jaar geven we de module zelf. Het is de bedoeling dat volgend jaar de module gegeven gaat worden door de docenten. Die hebben eigenlijk helemaal geen verstand van rsi en rsi-preventie. Als er dan een praktijkopdracht komt om je werkplek in te stellen, of hoe je werkwijze achter de computer is, dan is het lastig dat je geen achtergronden kent.
Meriam Het moet wel door een leek verteld kunnen worden. Daarvoor schrijven we ook een docentenhandleiding. En we willen ze het advies meegeven om het RSI-Handboek te kopen, omdat daar alle informatie instaat.
Sytske Het idee is dat ook studenten de voorlichting kunnen gaan geven. De mentoren van de eerstejaars kunnen ook studenten zijn. Dus in het begin hebben we veel overleg gehad met de opleidingscommissie. En veel dingen voorgelegd: “Stel je voor dat jullie dit moesten geven, wat vind je daar dan van?”
Tessa Wij vragen ons wel af of het mogelijk is dat een student dit gaat geven. We schrijven aan het eind ook een advies. Misschien dat we zeggen dat er gewoon een gastdocent van buitenaf moet komen.
Janneke Zelf hebben we er ook van geleerd. Neem je pauzes. Soms ben je lekker aan het werk, en wil je het gewoon nog even afmaken. Maar je zegt tegen jezelf: “Nu hebben we pauze, straks maken we het af.” Je bent je ook bewust van de gevaren. Als je iets voelt, stop je, en je weet dat het helemaal niet erg is om pauze te nemen.
Meriam We hebben ook geleerd na te denken over hoe je onderwijs moet geven. Hoe sluit je aan bij studenten, wat moet je in een module doen. Voorlichting geven is wel een vak.
Tessa En dat je een adviseur moet zijn. Dat je zelf professionaliteit uitstraalt.
“IN HET BEGIN MOET JE ECHT IN DE HUID VAN DE ADVISEUR KRUIPEN. DAT IS BELANGRIJK.”
Janneke Kruip in de huid van een adviseur. Dat is een belangrijke tip als je zelf een module wilt maken. Je stapt niet meer in de huid van de student. Dat is in het begin heel erg belangrijk, dat je echt erboven gaat staan. Dat je tegen jezelf zegt: “Wij zijn nu adviseurs, we willen achter deze informatie komen, we willen die informatie krijgen en we willen dit bereiken.”
Meriam In het begin was het moeilijk om met de contactpersoon in contact te komen, dat is gewoon een heel druk bezet iemand. Daar hebben we wel aan moeten wennen, dat we echt eisen mochten stellen aan de opleiding. Ook de opleidingscommissie werkte heel erg mee. We kregen een rondleiding bij hen op school en ze vertelden over de cultuur op de opleiding en hoe het daar allemaal geregeld is. Ze denken ook heel erg mee. Als we ze mailden stuurden ze dezelfde avond nog een reactie.
Janneke Ze hebben de checklists ook uitgeprobeerd, zodat we correcties aan konden brengen. Ook hebben we veel vragen kunnen stellen. Zo van ‘hoe doen jullie dat?’. Ze hebben namelijk een heel andere cultuur op het IIE.
Sytske En de manier van lesgeven. Wat voor manier zijn ze gewend, en of iets aanslaat. Dat studenten vaak niet geïnteresseerd zijn, dat er veel onduidelijkheden zijn. Er wordt gezegd dat ze ergens op beoordeeld worden, en dan is dit niet het geval.
Meriam We kregen de tip om vooral veel feedback te geven. Terug te komen op de dingen die de studenten hebben ingeleverd. Volgens de opleidingcommissie gebeurt dit weinig op de opleiding.
Tessa We hebben ook een proefcollege gegeven op onze eigen opleiding. Dat was voor vijfentwintig vierdejaars studenten. Zo konden zij van ons leren over rsi, en wij kregen feedback over onderwijs. Maar deze studenten hebben hele andere voorkennis en interesse, daar hebben we het college op aangepast.
Sytske We hebben voor onze module bewust gekozen voor een spreiding over verschillende dagen. Dat heeft ook te maken met de fases van ‘openstaan’ tot ‘kunnen en blijven doen’. Als je het in één dag doet, dan is het ook in een dag voorbij. Als je het over meerdere dagen spreidt kan er ook herhaling plaatsvinden. Er komen dus meerdere onderwerpen vaker aan bod, wat maakt dat informatie beter blijft hangen. En er zit gewoon meer tijd tussen voor bewustwording, onder andere doordat er meer ruimte is voor discussie.
Tessa Er is al belangstelling van een andere opleiding, de pabo in Almere. We hebben gezegd dat we, als we hiermee klaar zijn, ook bij hen wel voorlichting willen komen geven. En als andere opleidingen ook lessen willen hebben, dan mogen ze contact opnemen, bijvoorbeeld via de redactie van Anderwijz.
